Onderzoek: wat hebben we eraan?

Mijn onderzoek geeft geen aanleiding om singles op basis van persoonlijkheid of hechtingsstijl anders te matchen. De belangrijkste praktische winst zit volgens mij juist in betere begeleiding na een ontmoeting: vertragen, onderzoeken wat er precies gebeurt en onderscheid maken tussen een mismatch, gebrek aan aantrekkingskracht en spanning die door nabijheid wordt opgeroepen. 

Wat mijn onderzoek mij wél heeft geleerd, is dat we beter moeten kijken naar het proces nadat twee mensen elkaar werkelijk ontmoeten. Niet ieder probleem zit in de match. In de praktijk is het verleidelijk om na een mislukte ontmoeting meteen naar de match zelf te kijken. Hij was te stil. 

Zij was te kritisch. Ze hadden verschillende interesses. Hij voelde geen klik. Zij miste aantrekkingskracht. En soms is dat precies wat er aan de hand is. Mensen passen niet bij elkaar. Punt. 

Ik vind het belangrijk om dat niet te psychologiseren. Niet iedere twijfel betekent bindingsangst en niet iedere afwijzing zegt iets over hechting. Soms vind je iemand gewoon niet leuk genoeg. 

Maar het omgekeerde geldt ook. Soms is een eerste oordeel minder helder dan het lijkt. Iemand kan bijvoorbeeld zeggen: “Ik voelde geen klik”, terwijl er eigenlijk nog nauwelijks tijd is geweest om iets te laten ontstaan. Of iemand haakt af op iets kleins dat opeens heel groot voelt. Of er ontstaat juist spanning op het moment dat de ander duidelijk interesse toont. 

Dat wil niet zeggen dat iemand dan moet worden overgehaald om toch verder te gaan. Dat zou ik juist niet willen. Maar het kan wel interessant zijn om even te vertragen en te onderzoeken wat er precies gebeurde. Wat gebeurde er op het moment dat je oordeel veranderde? 

Dat is een vraag die ik in mijn werk als psycholoog vaak nuttiger vind dan: “Waarom doe je dit altijd?” 

Wat gebeurde er precies? Wanneer veranderde je gevoel? Wat zei de ander? Wat dacht jij op dat moment? Wat deed je daarna? En hoe reageerde de ander daarop? 

Dat soort vragen zijn minder spectaculair dan een etiket, maar leveren vaak veel meer informatie op. 

Bij de fearful hechtingsstijl vind ik dat bijzonder interessant. In mijn onderzoek hing juist die stijl samen met minder relatievorming, terwijl andere voor de hand liggende psychologische maten dat niet deden. Wat mij betreft volgt niet dat we mensen met zo’n hechtingspatroon anders moeten koppelen, maar ligt de relevante vraag juist ná de koppeling: Wat gebeurt er wanneer een contact serieuzer wordt? Wat gebeurt er wanneer iemand zich werkelijk gezien voelt? Wat gebeurt er wanneer de ander niet meer alleen een mogelijke partner is, maar iemand die zelf ook verwachtingen, verlangens en gevoelens krijgt?

Dat klinkt misschien vreemd uit de mond van iemand die al tientallen jaren bij een relatiebureau werkt. Natuurlijk blijft de vraag wie mogelijk bij iemand past belangrijk. Daar begint matchmaking mee. Maar mijn promotieonderzoek heeft me wel voorzichtiger gemaakt met het idee dat we relatievorming vooral vooraf kunnen optimaliseren. 

We kunnen vooraf veel weten. Levensfase. Waarden. Wensen. Persoonlijkheid. Relatiegeschiedenis. 

Praktische omstandigheden. Dat helpt allemaal. Maar uiteindelijk ontstaat een relatie niet op papier. 

Er moet een ontmoeting komen waarin twee mensen zich tot elkaar gaan verhouden. En juist in die wederkerigheid gebeurt er iets wat zich niet volledig laat voorspellen. Daarom denk ik dat verdere professionalisering van matchmaking niet alleen zit in steeds verfijnder selecteren, maar ook in beter begrijpen wat er gebeurt zodra een kennismaking betekenis krijgt.