Wat maakt professionele matchmaking
psychologisch anders?

Professionele matchmaking verschilt psychologisch van speeddaten, datingapps en spontane ontmoetingen omdat een deel van het selectie- en kennismakingsproces vooraf wordt gestructureerd. Die context kan mede bepalen welke persoonlijke eigenschappen op welk moment belangrijk worden, maar kan nooit voorspellen wat er gebeurt zodra twee mensen elkaar werkelijk ontmoeten. 

In de vorige blogs schreef ik al dat één vraag tijdens mijn promotieonderzoek steeds belangrijker voor me werd: misschien moeten we niet alleen kijken naar eigenschappen van mensen, maar ook naar de omgeving waarin mensen elkaar ontmoeten. 

Dat klinkt achteraf eigenlijk heel logisch. Toch was dat niet het vertrekpunt van mijn onderzoek. Ik begon juist vrij klassiek psychologisch: welke eigenschappen van een persoon voorspellen of diegene uiteindelijk een relatie vormt? Persoonlijkheid, zelfwaardering, hechting. Allemaal kenmerken waarvan je op basis van eerder onderzoek goede redenen hebt om te verwachten dat ze iets uitmaken. Maar naarmate de resultaten zich opstapelden, begon ik me steeds meer af te vragen of we niet te gemakkelijk doen alsof zo’n eigenschap overal hetzelfde betekent.  

Neem extraversie. Iemand die makkelijk contact legt, graag praat, weinig moeite heeft om op onbekenden af te stappen en zich prettig voelt in sociale situaties, heeft daar in sommige datingomgevingen waarschijnlijk voordeel van. Dat zie je ook terug in onderzoek naar speeddaten. Als je in een paar minuten indruk moet maken, is het niet zo vreemd dat sociale vaardigheid en initiatief iets kunnen doen. 

Maar professionele matchmaking is een heel andere situatie. Je hoeft niet zelf een zaal in te lopen en te hopen dat je iemand aanspreekt die toevallig ook beschikbaar en geïnteresseerd is. Je hoeft ook niet in een paar seconden te beslissen of je een profiel naar links of rechts veegt. Er is vooraf al informatie verzameld, er is gesproken over wensen en levensfase, en een matchmaker heeft meegedacht over wie mogelijk bij je zou passen.  

Dat neemt een deel van het proces uit handen. De persoon zelf verandert natuurlijk niet. Een introvert iemand wordt niet ineens extravert omdat er een matchmaker tussen zit. Maar de situatie stelt andere eisen aan die persoon. En dat is precies waar ik tijdens mijn onderzoek steeds meer oog voor kreeg. 

Dat idee ben ik in mijn proefschrift uiteindelijk gaan uitwerken in wat ik het Structured Dating Context Model heb genoemd. Ik wil daar meteen iets bij zeggen, omdat ik zelf erg allergisch ben voor modellen die na één onderzoek als dé verklaring worden gepresenteerd. Dit model is geen bewezen eindpunt. Het is een theoretisch raamwerk dat voortkomt uit de resultaten van mijn studies en dat vooral nieuwe onderzoeksvragen oproept. 

De kern is eigenlijk eenvoudig: de manier waarop een datingproces is ingericht, kan mede bepalen welke psychologische eigenschappen op welk moment belangrijk worden. Professionele matchmaking is in dat opzicht een vrij sterk gestructureerde omgeving. Er is selectie vooraf, begeleiding, een beperkte hoeveelheid aanbod en meestal ook de mogelijkheid om na een ontmoeting terug te kijken op wat er gebeurde. Dat is wezenlijk anders dan eindeloos zelf profielen bekijken of binnen een paar minuten bepalen of iemand “je type” is.  

Veel onderzoek naar relaties kijkt vóór of ná een ontmoeting. Vooraf meten we bijvoorbeeld persoonlijkheid of hechting. Achteraf vragen we of iemand een relatie heeft gekregen. Maar daartussen zit natuurlijk een enorm stuk werkelijkheid. Wat gebeurt er tijdens die eerste ontmoeting? Wat verandert er na de tweede? Wanneer ontstaat twijfel? Hoe reageert de ander daarop? Wat gebeurt er wanneer iemand zich terugtrekt? Wat als de ander juist meer toenadering zoekt? 

Ik merk dat mijn interesse steeds meer precies daarheen verschuift. 

Niet alleen: wie is deze persoon? 

Maar ook: wat gebeurt er tussen deze twee mensen, en in welke omstandigheden? 

Dat is methodologisch een stuk lastiger onderzoek. Je moet beide partners volgen, over tijd, liefst rondom echte ontmoetingen. Je moet rekening houden met het feit dat gedrag van de een invloed heeft op gedrag van de ander. En je moet oppassen dat je achteraf niet ieder patroon mooier maakt dan het werkelijk was. Maar ik denk wel dat daar veel te leren valt.