8 min
“Ik val ook altijd op de verkeerde!” Herkenbaar? Misschien merk je dat je steeds op
hetzelfde type partner valt en vraag je je af waarom eerdere relaties niet zijn geslaagd.
Maar kiezen we werkelijk steeds de verkeerde persoon? Wetenschappelijk onderzoek laat
zien dat het antwoord verrassend genuanceerd is. Dr. Liselotte Visser legt uit hoe dat zit.
Sommige mensen hebben het gevoel dat ze steeds op hetzelfde type partner vallen, ook wanneer eerdere relaties niet goed zijn afgelopen. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat opeenvolgende partners inderdaad overeenkomsten kunnen vertonen. Maar betekent dat ook dat we steeds dezelfde verkeerde keuzes maken? Misschien moeten we minder kijken naar het type persoon dat ons aantrekt en meer naar wat er vervolgens tussen twee mensen gebeurt.

Het is een uitspraak die ik regelmatig hoor wanneer mensen terugkijken op eerdere relaties. Soms volgt er een verhaal over partners die emotioneel weinig beschikbaar waren, over mensen die veel aandacht vroegen maar zelf weinig gaven, of over relaties die aanvankelijk geweldig leken en uiteindelijk toch teleurstellend eindigden.
En dan komt de conclusie: “Ik val kennelijk altijd op de verkeerde. Waarom kies ik toch steeds hetzelfde type?”
Ik vind dat een interessante vraag, maar ik zou eerst willen weten wat iemand precies bedoelt. Waren die eerdere partners werkelijk zo vergelijkbaar? Of lijken ze vooral op elkaar doordat de relaties op een vergelijkbare manier zijn geëindigd?
Dat is nogal een verschil. Maar laten we eerst eens kijken of mensen eigenlijk wel een bepaald type partner hebben.

Psychologen Yoobin Park en Geoff MacDonald (2019) onderzochten deze vraag met gegevens uit een Duits onderzoek waarin mensen gedurende negen jaar werden gevolgd. Van 332 deelnemers beschikten zij over persoonlijkheidsgegevens van zowel een voormalige als een nieuwe partner.
Het bijzondere aan dit onderzoek is dat ze niet aan mensen vroegen of hun nieuwe partner op hun ex leek. Ze gebruikten de persoonlijkheidsvragenlijsten die beide partners zelf hadden ingevuld. Daarmee voorkwamen ze dat het beeld van een eerdere partner achteraf werd beïnvloed door de manier waarop de relatie was geëindigd.
En wat bleek? De persoonlijkheidsprofielen van opeenvolgende partners vertoonden inderdaad overeenkomsten, zelfs nadat rekening was gehouden met de neiging om partners te kiezen die op jezelf lijken.
Kennelijk hebben mensen dus tot op zekere hoogte een eigen type partner. Dat vind ik overigens niet zo vreemd. We hebben allemaal voorkeuren. De een voelt zich aangetrokken tot rustige, bedachtzame mensen en de ander juist tot spontane, ondernemende types. Waarom zouden die voorkeuren na het beëindigen van een relatie ineens verdwijnen?

Stel dat je zelfstandige, ambitieuze mensen aantrekkelijk vindt. Je eerste partner had die eigenschappen, maar bleek uiteindelijk weinig ruimte te maken voor jullie relatie. Bij een volgende partner gebeurt iets vergelijkbaars. Dan kun je concluderen dat je voortaan maar beter niet meer op zelfstandige, ambitieuze mensen kunt vallen.
Maar is dat wel logisch? Zelfstandigheid betekent immers niet automatisch dat iemand weinig aandacht heeft voor een partner. En ambitie hoeft helemaal niet samen te gaan met emotionele afstandelijkheid.

Er is nog een andere verklaring die ik interessant vind. Misschien kiezen we niet alleen vergelijkbare partners, maar komen we ook voortdurend dezelfde soort mensen tegen.
Eastwick en collega’s (2017) onderzochten in hoeverre romantische partners van dezelfde persoon op elkaar leken. Zij vonden inderdaad overeenkomsten, maar een deel daarvan bleek samen te hangen met de sociale omgeving waarin mensen hun partners ontmoetten.
Dat is eigenlijk heel logisch. Wanneer je sociale leven zich voornamelijk binnen een bepaalde omgeving afspeelt, kom je daar waarschijnlijk relatief veel mensen tegen met vergelijkbare achtergronden, interesses en leefstijlen.
Iemand die veel tijd doorbrengt binnen de watersport ontmoet nu eenmaal vaker sportieve, avontuurlijke mensen. En wie zich vooral in culturele kringen begeeft, ontmoet waarschijnlijk relatief veel mensen met belangstelling voor kunst en cultuur.
Daar hoeft niets mis mee te zijn. Maar het laat wel zien dat terugkerende partnerkeuzes niet uitsluitend vanuit onze persoonlijkheid verklaard hoeven te worden. Ook de omgeving waarin we mensen ontmoeten, speelt een rol.

Wat ik vanuit mijn werk als psycholoog minstens zo interessant vind, is dat mensen in verschillende relaties vergelijkbare interactiepatronen kunnen ontwikkelen.
Stel dat je een relatie begint met iemand die wat minder behoefte heeft aan contact dan jij. Daardoor word je onzeker en probeer je meer bevestiging te krijgen. Je gaat vaker bellen en wilt graag weten waar je aan toe bent. Je partner ervaart dat misschien als druk en neemt wat meer afstand, waardoor jij nog onzekerder wordt.
Zo ontstaat een patroon waarin beide partners elkaars gedrag beïnvloeden.
Wanneer een volgende relatie zich op een vergelijkbare manier ontwikkelt, kun je gemakkelijk concluderen dat je opnieuw op iemand met bindingsangst bent gevallen. Maar daarmee hebben we eigenlijk nog helemaal niet vastgesteld wat er gebeurt.
Misschien speelt hechting een rol. Misschien hebben jullie verschillende verwachtingen over nabijheid en zelfstandigheid. Of misschien reageren jullie op een manier op elkaar waardoor de spanning steeds verder toeneemt.
En misschien is er inderdaad sprake van een partner die zich niet werkelijk wil verbinden.
Dat moeten we onderzoeken. Het is niet iets wat je op basis van een paar herkenbare gedragingen zomaar kunt vaststellen.

Er is nog iets interessants. We denken vaak behoorlijk goed te weten welke eigenschappen we aantrekkelijk vinden in een partner, maar klopt dat eigenlijk wel?
Eastwick en Finkel (2008) onderzochten welke eigenschappen mensen vooraf belangrijk vonden en in hoeverre die voorkeuren overeenkwamen met hun daadwerkelijke aantrekkingskracht tijdens speeddates.
Hun onderzoek liet zien dat vooraf uitgesproken voorkeuren niet goed voorspelden tot welke specifieke personen de deelnemers zich aangetrokken voelden.
We kunnen dus een heel duidelijk ideaalbeeld hebben, terwijl we in werkelijkheid op heel andere eigenschappen reageren wanneer we iemand ontmoeten.
Dat betekent niet dat voorkeuren onbelangrijk zijn. Maar het is wel een goede reden om niet al te veel waarde te hechten aan ons eigen beeld van de ideale partner.

Wanneer verschillende relaties op een vergelijkbare manier zijn geëindigd, zou ik zeker adviseren om daar eens rustig naar te kijken. Maar ik zou niet beginnen met een lijst van eigenschappen die toekomstige partners vooral niet mogen hebben.
Ik zou eerst willen begrijpen wat er in die relaties gebeurde. Wat trok je aanvankelijk aan in die personen? Wanneer ontstonden de eerste problemen? Hoe reageerde jij daarop en wat deed de ander vervolgens? En misschien nog belangrijker: wat werkte er eigenlijk wél goed?
Want dat laatste vergeten we gemakkelijk wanneer we terugkijken op een teleurstellende relatie. Alsof alles wat ooit aantrekkelijk of prettig was achteraf ook verkeerd moet zijn geweest.
Misschien weet je juist heel goed welke eigenschappen je waardeert in een partner, maar verliepen andere aspecten van de relatie minder goed. Dan hoef je niet noodzakelijk je hele partnerkeuze te veranderen. Misschien is het veel zinvoller om te begrijpen wat je nodig hebt binnen een relatie en hoe je dat samen met een ander vorm kunt geven.
En ik zou zeker nieuwsgierig blijven naar mensen die niet onmiddellijk aan je vertrouwde ideaalbeeld voldoen. Want zoals we in de vorige blog zagen, ontdek je vaak pas tijdens meerdere ontmoetingen hoe iemand werkelijk is en hoe jullie op elkaar reageren.
Misschien is de belangrijkste vraag dus niet waarom je steeds op hetzelfde type valt, maar waarom bepaalde dingen zich in je relaties blijven herhalen.
En dat is een vraag waar je werkelijk iets mee kunt.
Dr. Liselotte Visser is GZ-psycholoog en promoveerde in september 2026 aan de Open Universiteit op onderzoek naar persoonlijkheid, zelfwaardering, hechting en relatievorming. Zij is al ruim veertig jaar verbonden aan Mens & Relatie.

Park, Y., & MacDonald, G. (2019). Consistency between individuals’ past and current romantic partners’ own reports of their personalities. Proceedings of the National Academy of Sciences, 116(26), 12793–12797. DOI: 10.1073/pnas.1902937116.
Eastwick, P. W., Harden, K. P., Shukusky, J. A., Morgan, T. A., & Joel, S. (2017). Consistency and inconsistency among romantic partners over time. Journal of Personality and Social Psychology, 112(6), 838–859. DOI: 10.1037/pspi0000087.
Eastwick, P. W., & Finkel, E. J. (2008). Sex differences in mate preferences revisited: Do people know what they initially desire in a romantic partner? Journal of Personality and Social Psychology, 94(2), 245–264. DOI: 10.1037/0022-3514.94.2.245.

Vul je naam en e-mailadres in. Je ontvangt regelmatig relatie tips en je blijft op de hoogte van onze diensten. ♥
"*" geeft vereiste velden aan