Grootste bureau van Nederland 
Meer dan 40 jaar ervaring 
Al 65.000+ succesvolle relaties 
Grootste bureau van Nederland
Grootste bureau van Nederland Meer dan 40 jaar ervaring Al 65.000+ succesvolle relaties
Grootste bureau van Nederland
6 min
Voorspelt persoonlijkheid wie uiteindelijk een relatie vormt? In mijn onderzoek naar de Big Five verwachtte
ik duidelijke verschillen te vinden. De uitkomst bleek verrassender dan gedacht — en zette me aan het denken
over de rol van persoonlijkheid én de omgeving waarin mensen elkaar ontmoeten.
De Big Five behoren tot de best onderzochte persoonlijkheidsmodellen, maar in mijn studie onder 1.704 deelnemers aan professionele matchmaking voorspelde geen van de vijf persoonlijkheidsdimensies wie daadwerkelijk een relatie vormde. Dat betekent niet dat persoonlijkheid onbelangrijk is in de liefde, maar wel dat brede persoonlijkheidskenmerken in deze matchmakingcontext geen voorspeller van relatievorming waren.
Vorige week schreef ik dat ik in 2014 dacht behoorlijk veel te weten over partnerkeuze. De eerste test van die overtuigingen leek nog betrekkelijk veilig: persoonlijkheid. Persoonlijkheidspsychologie is bepaald geen vaag hoekje van de wetenschap. De Big Five behoren tot de best onderzochte modellen binnen de psychologie. Mensen verschillen op vijf brede dimensies: extraversie, aangenaamheid, consciëntieusheid, emotionele stabiliteit — of omgekeerd neuroticisme — en openheid voor ervaringen.
Je kunt vervolgens eindeloos discussiëren over wat zo’n score precies betekent, maar het uitgangspunt is stevig: mensen vertonen relatief stabiele verschillen in hoe ze denken, voelen en handelen. Waarom zouden die verschillen dan níét van invloed zijn op het vinden van een partner?
Neem extraversie. Wie makkelijk contact legt, sociaal initiatief neemt en zich comfortabel voelt tussen onbekenden, zou daar in het daten voordeel van kunnen hebben. In eerder speeddatingonderzoek werden inderdaad verbanden gevonden tussen extraversie en romantische interesse. Of neuroticisme. Iemand die sterker reageert op spanning en negatieve emoties zou misschien eerder onzekerheid ervaren in een beginnend contact.
En eigenschappen als aangenaamheid en consciëntieusheid klinken al helemaal niet onlogisch wanneer we het hebben over een relatie: rekening houden met een ander, betrouwbaar zijn, afspraken nakomen, je gedrag enigszins kunnen reguleren. Bovendien weten we uit eerder onderzoek dat persoonlijkheid samenhangt met aspecten van bestaande relaties, waaronder relatietevredenheid en stabiliteit.
Onze hypothese kwam dus niet uit de lucht vallen. Het proefschrift vertrekt juist vanuit eerder onderzoek waarin verschillende Big Five-eigenschappen samenhangen met eerste aantrekkingskracht en met het functioneren van langdurige relaties.
Hier zat wel een belangrijk verschil. Veel datingonderzoek meet wat er aan het begin gebeurt. Vind je iemand aantrekkelijk? Wil je een tweede date? Op wie klik je? Welke kenmerken zeg je belangrijk te vinden? Dat zijn interessante uitkomsten, maar ze zijn niet hetzelfde als relatievorming. Je kunt iemand aantrekkelijk vinden en hem vervolgens nooit meer zien. Je kunt enthousiast zijn na een eerste date en na de derde denken: toch niet. Je kunt bovendien precies beschrijven welk type partner bij je past en vervolgens verliefd worden op iemand die nauwelijks aan je eigen beschrijving voldoet.
Wij konden verder kijken. In onze studie namen 1.704 mensen deel aan professionele matchmaking. Een relatie gold pas als gevormd wanneer er daadwerkelijk een romantische relatie was ontstaan die ten minste drie maanden duurde. Het ging dus niet alleen om een indruk of intentie.
We maten de Big Five en onderzochten vervolgens of die eigenschappen voorspelden wie zo’n relatie vormde.
Het antwoord was opvallend eenvoudig: nee. Geen van de vijf persoonlijkheidsdimensies voorspelde significant wie succesvol een relatie vormde. Niet extraversie. Niet aangenaamheid. Niet consciëntieusheid. Niet openheid. En ook neuroticisme niet.
Ik vind dit nog steeds een van de interessante kanten van onderzoek. Als je een hypothese bevestigt, voelt dat overzichtelijk. Je dacht dat A met B samenhing, je analyseert de gegevens en inderdaad: A hangt met B samen. Maar wanneer er niets verschijnt waar je iets verwachtte, moet je opnieuw nadenken. Het makkelijkste zou natuurlijk zijn om te concluderen: persoonlijkheid doet er dus niet toe in de liefde. Maar dat staat er helemaal niet.
Ons onderzoek zegt niet dat persoonlijkheid onbelangrijk is in relaties. Andere studies laten overtuigend zien dat persoonlijkheid kan samenhangen met hoe een relatie verloopt, hoe mensen met conflicten omgaan en hoe tevreden partners zijn. Onze uitkomst was veel specifieker:
in deze professionele matchmakingcontext voorspelden de Big Five niet wie binnen drie maanden daadwerkelijk een relatie vormde. Dat is wetenschappelijk een ander verhaal.
En daardoor wordt het eigenlijk interessanter. Misschien stelden we niet alleen een vraag over mensen. Wanneer iemand moeite heeft een partner te vinden, zoeken we de verklaring bijna automatisch in die persoon. Te introvert. Te onzeker. Te kritisch. Te dominant. Te terughoudend.
Misschien is dat soms terecht. Maar gaandeweg begon ik me af te vragen of we niet te snel doen alsof een psychologische eigenschap altijd hetzelfde effect heeft, ongeacht de omgeving.
Want onze deelnemers zochten niet zelf tussen honderden profielen. Een matchmaker selecteerde mee. Mensen werden gericht aan elkaar voorgesteld. Er was vooraf nagedacht over waarden, wensen en levensdoelen. En na ontmoetingen kon worden besproken wat er gebeurde. Dat is een andere omgeving dan een café, een speeddate of een datingapp. Stel dat je introvert bent. In een omgeving waarin je zelf op twintig onbekenden moet afstappen, kan dat lastig zijn. Maar wat als iemand anders de introductie al voor je organiseert? Dan verandert je persoonlijkheid niet. De situatie waarin die persoonlijkheid moet functioneren verandert wel.
Dat is nog geen 100 % verklaring voor onze uitkomst. Onze studie was niet opgezet om matchmaking rechtstreeks met andere datingvormen te vergelijken. Dat onderscheid is belangrijk. Maar het zette wel iets in beweging in mijn denken. Misschien is de vraag niet alleen: Welke eigenschappen heeft iemand die succesvol een relatie vindt? Misschien moeten we ook vragen: In welke omgeving probeert die persoon een relatie te vinden?
Toch was ik daar in mijn onderzoek nog lang niet. Want als de brede persoonlijkheidskenmerken het niet deden, waren er andere kandidaten die minstens zo logisch leken. Hoe iemand zichzelf ervaart bijvoorbeeld. En vooral: hoe iemand reageert zodra een ander emotioneel echt belangrijk begint te worden. Daarmee kwamen we terecht bij zelfwaardering en hechting. En daar wachtte een resultaat dat ik achteraf veel intrigerender vind dan die vijf niet-significante persoonlijkheidsfactoren.
Volgende week meer hierover!
(2 stemmen, gemiddeld: 5,00 van de 5)Vul je naam en e-mailadres in. Je ontvangt regelmatig relatie tips en je blijft op de hoogte van onze diensten. ♥
"*" geeft vereiste velden aan
